معلمان پویا

مفهوم هدف کلی

معنای هدف

          کلیه اعمال و رفتارهای انسان و فعالیت هایی که در زمینه کار و زندگی صورت می گیرد معطوف به هدف یا اهدافی است . اهدافی که انسان ها برای خود ترسیم می کنند ممکن است از نظر اجتماعی ، منفی ، بی حاصل و یا مثبت باشند .   

انواع هدف ها در آموزش و پرورش

1-    هدف از حیث معنی لغوی در زبان فارسی ؛ الف) هدف : نشانه ، غرض – ب)‌آماج ‌: نشانه – ج) غایت : پایان ، نهایت ، مقصود – د) مقصد :‌ جایی که قصد و آهنگ کنند ، محل قصد ،‌ مطلوب – ه) آرمان :‌ آرزو ،‌ آرزوی بزرگ

2-    هدف از حیث زمان تحقق : کوتاه مدت ، میان مدت ، دراز مدت

3-    هدف از حیث مشترک و اختصاصی بودن

4-    هدف از حیث پایه و دوره تحصیلی

5-    هدف از حیث کلیت ؛ الف ) هدف های غایی یا آرمانی فلسفی - عقیدتی  ، ب) هدف های کلی یا سیاست ها و خط مشی های آموزش وپرورش ،  ج ) هدف های کلی آموزشی وپرورشی ( درسی )

در این نوشته ما به دنبال بیان تعریف و مفهوم اهداف کلی آموزشی و پرورشی (‌ درسی ) و همچنین منابع استخراج این اهداف می باشیم لذا در زیر تعاریفی از اهداف کلی بیان می شود :

-         هدف های کلی آموزشی و پرورشی نتایجی است که انتظار می رود پس از آموزش یک موضوع درسی یا انجام فعالیت های تربیتی عاید دانش آموز گردد . این هدف ها در رابطه با حیطه های شناختی ، عاطفی و روانی – حرکتی معین می گردند .

-         اهداف کلی آموزش و پرورش مانند موجی از دریای هدف غایی آن سر بر می آورند همچنین مجموعه ای هماهنگ و مرتبط با یکدیگر بر پایه ی این هدف استوار و حول محورش در جنبش اند.

-         هدف های آموزشی مقاصدی هستند که مبین تغییر مورد نظر در رفتار شاگردان هستند . هدف ها متفاوتند برخی از آنها به آرمان های آموزشی ارتباط پیدا می کنند . برخی به منزله ی اصولی هستند که منجر به نتیجه ی دلخواه می شوند و برخی دیگر فعالیت و عمل را در فرآیند آموزش مشخص می کنند . به آن دسته از اهداف آموزشی که به صورت عبارت های کلی بیان می شوند ، هدف های کلی آموزش گفته می شود . مانند مثال های زیر :

آموزش و پرورش باید توانایی های ذهنی شاگردان را بپروراند .

درس روش ها و فنون تدریس بایدمهارت تدریس دانشجویان را تقویت کند .

از تمامی تعاریف زیر چنین بر می آید که اهداف کلی به صورت عبارت هایی کلی ، مبهم و تا حدودی دراز مدت بیان می شوند و اهداف جزئی در راستای تحقق آنها تعیین می گردند .

چگونگی استخراج هدف های کلی :

برای رسیدن به یک هدف کلی قاعده بر این است که آن را به هدف های جزئی تری که پیش نیاز هدف های کلی محسوب می شوند ، تجزیه کنیم .

این هدف ها اصولا تصوری از غایت های آموزشی به دست می دهد و ممکن است به عنوان نوعی انگیزه به کار رود . این هدف ها ، فعالیت ها و هدف های مرحله ای و رفتاری را که در نهایت امر از نظر آموزشی با ارزش هستند ، روشن می کنند .

منابع :

1-    شعبانی ، حسن . مهارت های آموزشی و پرورشی ( روش ها و فنون تدریس ) . تهران : انتشارات سمت ، 1382 .

2-    ندیمی ، محمد تقی ؛ بروج ، محمد حسین . آموزش و پرورش ( سه مقطع ) . تهران : انتشارات مهرداد ، 1380 .

3-    صفوی ، امان اله . کلیات روش ها و فنون تدریس ( متن کوتاه ) . تهران : نشر معاصر ، 1378 . 

اهداف کلی دروس علوم تجربی پایه ی پنجم ابتدایی